Không để phụ nữ ở lại phía sau trong quá trình phát triển (02:11 13/11/2017)

Ngày 9/11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIV, Quốc hội thảo luận báo cáo thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới (BĐG).

 

Ngày 9/11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIV, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng, lần đầu tiên, Quốc hội thảo luận báo cáo thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới (BĐG).

 

Kết quả đạt được chưa như mong muốn

 

ĐB Trần Thị Phương Hoa (đoàn Hà Nội) – Chủ tịch Hội LHPN Hà Nội đánh giá cao những cố gắng của Chính phủ trong thời gian qua đã có nhiều cố gắng trong triển khai nhiều chương trình, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy công tác BĐG. Việc lồng ghép xây dựng chính sách pháp luật được thể hiện rõ rệt, số lượng các văn bản quy phạm pháp luật được lồng ghép giới tăng dần qua các năm. Cụ thể, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII có 16 luật, 1 pháp lệnh, 3 nghị quyết được thẩm tra lồng ghép giới trong tổng số 67 luật, bộ luật được Quốc hội thông qua. Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII có 42 luật, 2 pháp lệnh được thẩm tra lồng ghép giới trong tổng số 105 luật, bộ luật được Quốc hội thông qua. Tại Quốc hội khóa XIV, đến cuối kỳ họp thứ 3 đã có 10 trên 15 luật được thẩm tra lồng ghép giới được thông qua.

 

chiHoa1686451321[1]

ĐBQH Trần Thị Phương Hoa phát biểu tại phiên thảo luận sáng 9/11 (nguồn Quochoi.vn)

Tuy nhiên, nhìn lại công tác BĐG trong thời gian qua, cũng như nhiều ĐBQH khác, ĐBQH Trần Thị Phương Hoa “thấy nhiều vấn đề rất buồn” bởi “kết quả đạt được của các mục tiêu về BĐG còn nhiều hạn chế, thể hiện ở 7 mục tiêu, 22 chỉ tiêu Quốc hội đề ra thì chỉ có 8 chỉ tiêu đạt nhưng đó là theo báo cáo của Chính phủ, còn theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội thì mới chỉ đạt được 6 chỉ tiêu, 3 chỉ tiêu không đạt, 13 chỉ tiêu không đánh giá được do không có khả năng thu thập đầy đủ số liệu. Về chỉ tiêu thống kê giới, trong số 105 chỉ tiêu mới có 13 chỉ tiêu thu thập đầy đủ các phân tổ, 68 chỉ tiêu thu thập nhưng chưa đầy đủ, 24 chỉ tiêu chưa thu thập.

 

Tình trạng này kéo dài nhiều năm nay”. Theo ĐBQH Trần Thị Phương Hoa, để đánh giá được kết quả BĐG của Chính phủ phải phụ thuộc vào việc thực hiện của các bộ, ngành và các địa phương. Nhưng nhìn vào phụ lục số liệu, mới chỉ có 13/63 tỉnh, thành báo cáo đầy đủ được 22 chỉ tiêu, các tỉnh, thành còn lại có báo cáo không đầy đủ hoặc không thu thập, không đánh giá được. Theo báo cáo đánh giá xếp hạng chỉ số khoảng cách giới do Diễn đàn Kinh tế thế giới thực hiện thì chỉ số BĐG của Việt Nam hiện nay đang đứng ở vị trí 65 trên 144, so với năm 2015 thì tăng 18 bậc nhưng so với năm 2007 – năm đầu tiên thực hiện việc đánh giá cũng là năm đầu tiên chúng ta thực hiện Luật BĐG thì chúng ta tụt 23 bậc. Như vậy, “việc đánh giá các mục tiêu BĐG được thực hiện ngày càng sâu rộng, tạo chuyển biến từ cơ sở, tôi cho là chưa thực tế. Vì vậy, báo cáo cần làm rõ vấn đề này”.

 

Thảo luận thêm về những bất cập trong việc thực hiện mục tiêu quốc gia về BĐG, ĐB Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Bắc Giang) – Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam cho biết:

 

Có những chỉ tiêu rất quan trọng thể hiện rõ thành tựu BĐG nhưng nhiều nhiệm kỳ chúng ta không đạt, đơn cử như chỉ tiêu về tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo quản lý. Trong mục tiêu này có 3 chỉ tiêu thì có đến 2 chỉ tiêu không đạt mà chỉ tiêu không đo đếm được. Một số chỉ tiêu đạt nhưng không phản ánh thực chất, ví dụ như chỉ tiêu giảm tỷ lệ phá thai đang được đánh giá là đạt và vượt kế hoạch nhưng đây mới là thống kê ở hệ thống y tế công chưa phải là con số thực. Không những thế tỷ lệ phá thai của Việt Nam vẫn rất cao so với thế giới đặc biệt phá thai ở tuổi vị thành niên.

 

Thậm chí có những chỉ tiêu tuy đạt nhưng đang ở mức báo động đáng lo ngại như tỷ số giới tính khi sinh mà nhiều đại biểu đã nói. Báo cáo cho rằng đang trong tầm kiểm soát và được coi là đạt nhưng hiện nay Việt Nam đang đứng thứ 140/144 nước nghĩa là đứng ở cuối bảng xếp hạng.

 

chiHa1564654121[1]

ĐB Nguyễn Thị Thu Hà phát biểu tại phiên thảo luận sáng 9/11 (nguồn Quochoi.vn)

 

“Bức trần kính vô hình với bản chất là định kiến giới vẫn còn hiện diện cả trong gia đình và xã hội và vẫn là rào cản mà nhìn bề ngoài thì không thấy, khó thấy nhưng không dễ để vượt qua. Thực tế đó cho thấy đường xa, gánh nặng trên tiến trình BĐG” – ĐB Nguyễn Thị Thu Hà phát biểu.

 

Công tác BĐG còn được “khoán” cho phụ nữ

 

Phân tích những nguyên nhân của thực trạng trên, các ĐBQH đều cho rằng, nguyên nhân quan trọng việc thực thi pháp luật ở một số bộ, ngành địa phương. Trong khi 39 tỉnh, thành vẫn đảm bảo tỷ lệ nữ ứng cử viên theo Luật Bầu cử thì có tới 24 tỉnh, thành không bố trí đủ 35% nữ ứng cử viên trong danh sách bầu cử Quốc hội khóa XIV. Nghị định 39 của Chính phủ hỗ trợ cho phụ nữ nghèo là người dân tộc thiểu số sinh con theo đúng chính sách dân số thể hiện sự nhân văn ưu việt của chế độ nhưng nghị định này vẫn chưa thực hiện đầy đủ ở các địa phương.

 

Một nguyên nhân khác, theo ĐB Trương Anh Tuấn (đoàn Nam Định), hiện nay nhiều người, nhiều đơn vị coi công tác BĐG là của Hội phụ nữ, nói đến BĐG là nói đến phụ nữ, chuyện BĐG là của phụ nữ. Vì vậy khi bàn chuyện BĐG, giới nam ít tham gia, ngại tham gia. Ngay trong công tác quản lý nhà nước hiện nay, đội ngũ công chức làm công tác BĐG trong ngành lao động, thương binh xã hội cũng trên 70% là nữ. Có lẽ cần nhắc lại, theo Điều 2 Luật Bình đẳng giới thì mọi tổ chức, mọi cơ quan, gia đình, cá nhân đều có nghĩa vụ thực hiện BĐG.

 

Đồng tình với quan điểm này, ĐB Trần Thị Phương Hoa cho biết thêm: “Qua thực tế tôi cũng biết vẫn còn nhiều địa phương cho rằng, việc thực hiện Luật BĐG và thực hiện mục tiêu quốc gia BĐG thuộc trách nhiệm của Hội LHPN Việt Nam nên kế hoạch, báo cáo, nhất là báo cáo Nghị quyết 11 của Bộ Chính trị hay báo cáo BĐG của 1 năm, 5 năm đều giao cho Hội PN chắp bút và xây dựng. Phát huy vai trò nòng cốt trong việc bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của phụ nữ, phấn đấu vì sự phát triển của phụ nữ và BĐG, Hội LHPN Việt Nam có nhiều chương trình, giải pháp thiết thực để đóng góp vào mục tiêu quốc gia BĐG, đặc biệt là các mục tiêu: tăng cường sự tham gia của PN vào các vị trí quản lý lãnh đạo; giảm khoảng cách giới trong lĩnh vực kinh tế – lao động – việc làm; BĐG trong đời sống gia đình, từng bước xóa bỏ bạo lực trên cơ sở giới. Tuy nhiên, để đạt được các mục tiêu chung của Chính phủ về BĐG, cần có sự tham gia của tất cả các cấp, các ngành; các địa phương; đơn vị một cách đồng bộ, thống nhất thì kết quả đạt được mới không bị khập khiễng như trong những năm qua”.

 

Sửa đổi quy định của Luật cho phù hợp thực tế

 

Năm 2017 cũng là 10 năm Luật BĐG đi vào cuộc sống. Đến nay, nhiều quy định của luật không còn phù hợp. Vì vậy, ĐBQH Trần Thị Phương Hoa kiến nghị Quốc hội cần sớm nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung một số nội dung, quy định của Luật cho phù hợp với tình hình thực tiễn và đồng bộ với các văn bản pháp luật khác. Một số nội dung của Luật như điều 20, 21, 22, việc lồng ghép về vấn đề BĐG trong xây dựng văn bản pháp luật có tiến bộ nhưng chưa đạt; có nhiều văn bản pháp luật ban hành chưa được thực hiện lồng ghép giới. Đồng thời, đẩy mạnh hơn nữa hoạt động thẩm tra lồng ghép giới trong xây dựng pháp luật. Với Chính phủ, ĐBQH Trần Thị Phương Hoa kiến nghị:

 

Chính phủ ban hành các văn bản chỉ đạo và hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương lồng ghép các chỉ tiêu của kế hoạch hành động quốc gia vì sự tiến bộ phụ nữ vào quá trình xây dựng, thực hiện kế hoạch kinh tế xã hội của địa phương hàng năm; nghiên cứu, sửa đổi bộ thống kê chỉ tiêu phát triển giới của quốc gia dựa trên chỉ số giới cơ bản và mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030 của Liên hợp quốc phù hợp với pháp luật Việt Nam, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương về BĐG đặc biệt trong quá trình thống kê bảo đảm tính khả thi và chính xác; nghiên cứu, đánh giá ảnh hưởng tác động giới của việc tính lương hưu với lao động nữ, phải có lộ trình phù hợp và đảm bảo BĐG ở cả cách tính lương, độ tuổi nghỉ hưu vì hiện nay lương bình quân trước khi nghỉ hưu của nữ giới chỉ bằng 87% so với nam giới.

 

ĐB Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị: Chính phủ cần quan tâm tạo nguồn cán bộ nữ dài hạn; có các giải pháp mạnh mẽ hơn trong công tác cán bộ nữ và quan tâm, hỗ trợ trẻ em gái. Trong bối cảnh ở Việt Nam, khi phụ nữ đang gặp nhiều khó khăn thì các biện pháp thúc đẩy BĐG để tiến tới sự công bằng giới đóng vai trò quyết định trực tiếp đến thực hiện mục tiêu bình đẳng giới ở nước ta. Vì vậy, đề nghị Chính phủ nghiên cứu tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đối với lao động nữ để có giải pháp phù hợp. Đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ cho một số nhóm đối tượng phụ nữ đặc thù, như lao động nữ di cư, phụ nữ vùng miền núi khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, phụ nữ khuyết tật, phụ nữ vùng thường xuyên bị thiên tai, bão lũ để đảm bảo không còn ai ở lại phía sau trong quá trình phát triển.

Nguồn: Baophunuthudo