Công chứng điện tử: Điểm tựa pháp lý mới bảo vệ tài sản nhà đất cho phụ nữ nông thôn

Việc xác lập quyền sở hữu nhà đất tại khu vực nông thôn vốn tồn tại nhiều bất cập, khiến phụ nữ thường ở thế yếu trong các giao dịch tài sản chung. Sau khi Luật Công chứng (sửa đổi) được thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, bà Lê Thị Dung - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam - đã có những phân tích sâu sắc về việc công chứng điện tử sẽ trở thành công cụ đắc lực, giúp chị em bảo vệ vững chắc khối tài sản lớn nhất của gia đình trên môi trường số.

Minh bạch hóa tài sản: Chấm dứt những giao dịch "ngầm"

Thực tế tại khu vực nông thôn hiện nay, quyền sử dụng đất thường là tài sản có giá trị lớn nhất trong gia đình, song người phụ nữ đôi khi vẫn chưa nắm rõ quyền sở hữu của chính mình. Theo bà Lê Thị Dung, việc số hóa hồ sơ công chứng và liên thông dữ liệu dân cư, đất đai chính là một bước ngoặt quan trọng để bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng này.

Cụ thể, khi dữ liệu đất đai được liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống sẽ tự động hiển thị đầy đủ thông tin về bất động sản, tình trạng hôn nhân và các thành viên trong gia đình. Dựa trên những dữ liệu khách quan đó, công chứng viên có thể xác định ngay tài sản là chung hay riêng, từ đó ngăn chặn hiệu quả tình trạng người chồng tự ý chuyển nhượng hoặc cầm cố tài sản mà không có sự đồng ý của người vợ.

Bên cạnh đó, việc số hóa còn giúp xóa bỏ rào cản về việc "giữ sổ đỏ" vốn thường do người đàn ông trong gia đình nắm giữ. Giờ đây, phụ nữ có thể dễ dàng tra cứu tình trạng pháp lý của thửa đất qua các ứng dụng hoặc cổng dịch vụ công để chủ động nắm bắt giá trị tài sản mình đang có. 

Những hồ sơ số hóa này không chỉ là căn cứ điện tử không thể tẩy xóa, giúp loại bỏ tình trạng giả mạo chữ ký hay dùng người đóng giả vợ chồng, mà còn là chứng cứ pháp lý vững chắc bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ trong các trường hợp tranh chấp hoặc ly hôn mà không lo thất lạc hay hư hỏng giấy tờ vật lý.

Cứu cánh cho những người xa xứ

Một tình huống khác rất phổ biến là phụ nữ nông thôn hoặc người thân của họ phải đi làm ăn xa, dẫn đến việc ký kết các văn bản ủy quyền gặp nhiều khó khăn về địa lý. Trong bối cảnh này, mô hình công chứng điện tử được kỳ vọng sẽ trở thành cứu cánh thực sự, giúp tối ưu hóa thời gian và chi phí cho người dân.

Bà Dung phân tích rằng, công nghệ sẽ xóa bỏ hoàn toàn rào cản về khoảng cách khi người ủy quyền và người được ủy quyền không nhất thiết phải có mặt cùng lúc tại một văn phòng công chứng. Thay vì tốn kém nhiều ngày đường để gặp nhau ký giấy tờ, họ có thể thực hiện thủ tục ngay tại nhà hoặc tại UBND xã thông qua các thiết bị kết nối internet chỉ trong vòng 15 đến 30 phút.

Để đảm bảo tính xác thực pháp lý cao nhất, hệ thống dự kiến sẽ sử dụng các giải pháp định danh điện tử hiện đại như xác minh khuôn mặt, vân tay và chữ ký số để đảm bảo văn bản không bị chỉnh sửa sau khi ký. Đặc biệt, thông qua Video Call, công chứng viên sẽ trực tiếp chứng kiến ý chí tự nguyện của các bên và tiến hành ghi âm, ghi hình để lưu trữ làm bằng chứng pháp lý, đồng thời luôn có sự hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ từ các văn phòng địa phương cho những người không thành thạo công nghệ.

Xây dựng điểm tựa an toàn trên không gian mạng

Khi đưa các giao dịch quan trọng lên môi trường số, rủi ro về lừa đảo công nghệ cao là điều không tránh khỏi. Tuy nhiên, bà Lê Thị Dung khẳng định, Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam luôn chú trọng hai trụ cột chính là kiểm soát kỹ thuật và định hướng đội ngũ để bảo vệ người dân.

Về mặt kỹ thuật, việc ứng dụng quét chip thẻ CCCD và đối soát sinh trắc học trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ ngăn chặn triệt để tình trạng sử dụng giấy tờ giả. Các hợp đồng giao dịch cũng được đưa lên hệ thống tập trung để tra cứu tức thời tình trạng tài sản, tránh việc một tài sản bị bán cho nhiều người.

Về phía đội ngũ, mỗi công chứng viên tại cơ sở phải thực sự trở thành một "người gác cổng" tận tâm. Không dừng lại ở việc kiểm tra giấy tờ, họ còn có trách nhiệm giải thích cặn kẽ bằng ngôn ngữ dễ hiểu về hậu quả pháp lý của giao dịch, giúp phụ nữ nông thôn nhận diện các thủ đoạn chiếm đoạt tài sản. 

Đồng thời, công chứng viên cần được đào tạo kỹ năng nhận biết các dấu hiệu bất thường như khách hàng bị thao túng tâm lý hoặc ép buộc. Thông qua việc tuyên truyền trực tiếp, đội ngũ công chứng viên sẽ hướng dẫn chị em cách bảo mật thông tin cá nhân, không cung cấp mã OTP hay ký vào văn bản trống, từ đó tạo nên một mạng lưới an toàn giúp phụ nữ nông thôn tự tin và chủ động hơn trong việc kiểm soát tài sản gia đình.

Nguồn: Kim Thanh - https://phunuvietnam.vn/