Phụ nữ Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các làng nghề

Ủy viên BCH Hội LHPN Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN thành phố Hà Nội Pham Thị Thanh Hương;  Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Anh - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Phụ nữ đồng chủ trị Hội nghị.

Quang cảnh tọa đàm

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương cho biết: Với hệ thống nghề và làng nghề phong phú, có lịch sử hình thành lâu đời, Thành phố xác định mục tiêu đưa làng nghề trở thành một trong các trụ cột phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển sản xuất tại các làng nghề là sức ép ngày càng lớn đối với môi trường. Thời gian qua, Thành phố đã triển khai nhiều chính sách, mô hình, giải pháp cải thiện chất lượng môi trường song tình trạng ô nhiễm môi trường tại một số làng nghề vẫn còn phức tạp.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN thành phố Hà Nội Pham Thị Thanh Hương phát biểu tại tọa đàm.

Phụ nữ hiện chiếm tới 60% - 70% lực lượng lao động tại các làng nghề truyền thống. Nhiều chị em là trực tiếp quản lý, điều hành các cơ sở, hộ kinh doanh và doanh nghiệp làng nghề. Tọa đàm được tổ chức nhằm cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của phụ nữ trong thúc đẩy chuyển đổi xanh tại làng nghề.

Mở đầu Tọa đàm, bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh chia sẻ môi trường làng nghề gốm sứ Bát Tràng từng bị ô nhiễm trong nhiều thập kỷ trước, nay đã có nhiều cải thiện mạnh mẽ. Bà nhớ lại, năm 1997, doanh nghiệp Quang Vinh đã tiên phong chuyển đổi từ lò nung than sang lò nung bằng gas. Đến nay tại Bát Tràng, tất cả các hộ làm nghề đều đã sử dụng lò nung gas. Theo bà Vinh, chuyển đổi xanh chính là câu chuyện của con người và cách thức ra quyết định. Đối với mỗi hộ, mỗi cơ sở sản xuất đó chính là sự chuyển đổi từ tư duy chỉ quan tâm đến chi phí trước mắt sang cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, môi trường, sức khỏe người lao động và giá trị lâu dài của sản phẩm.

Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh phát biểu tại tọa đàm

Bà Vinh cho rằng, cần tổ chức các “hội nghị Diên Hồng” ngay tại các làng nghề để đưa ra giải pháp cụ thể, hướng dẫn trực tiếp các hộ nghề cách thức chuyển đổi xanh. Nhấn mạnh đến vai trò của phụ nữ trong các làng nghề và tổ chức Hội phụ nữ, bà Vinh đề xuất Hội LHPN các cấp có thể phối hợp triển khai thí điểm tại một số làng nghề chương trình “Phụ nữ làng nghề sản xuất sạch hơn”; đào tạo phụ nữ về công nghệ và quản trị môi trường hay thí điểm mô hình “Làng nghề xanh do phụ nữ tham gia và dẫn dắt”.

Cùng chung quan điểm, bà Trần Thị Ngọc Lan, Phó Chủ tịch Hội làng nghề dệt lụa Vạn Phúc cho biết: Vạn Phúc phát triển làng nghề trong điều kiện khu dân cư đông đúc nên đặt ra yêu cầu ngày càng cao về môi trường, sử dụng nguyên liệu, năng lượng và tổ chức không gian sản xuất. Thực tế ghi nhận tại Vạn Phúc cho thấy, khi phụ nữ có kiến thức, được tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường, đồng thời được tham gia bình đẳng vào quá trình ra quyết định thì họ sẽ có đóng góp xứng đáng trong nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ sở và sức cạnh tranh của sản phẩm làng nghề.

Bà Lan mong muốn sẽ có thêm nhiều các chương trình hỗ trợ vốn, tín dụng phù hợp để các cơ sở, nhất là cơ sở do phụ nữ làm chủ, có điều kiện đổi mới thiết bị, cải thiện điều kiện sản xuất và áp dụng công nghệ sạch; đồng thời có các chính sách hỗ trợ các làng nghề xây dựng mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm chất thải, sử dụng nguyên liệu và bao bì thân thiện với môi trường.

Bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Thanh Oai phát biểu tại tọa đàm

Xã Thanh Oai hiện có nghề làm nón lá làng Chuông với lịch sử hơn 300 năm. Ngoài ra, trên địa bàn còn có các hoạt động sản xuất thủ công mỹ nghệ, trồng cây ăn quả, sản xuất rau củ quả an toàn và kinh doanh dịch vụ. Toàn xã hiện có 25 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP; tỷ lệ hộ gia đình do phụ nữ làm chủ chiếm khoảng 40%.

Theo bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Thanh Oai, Hội LHPN xã luôn xác định phụ nữ vừa là lực lượng trực tiếp tham gia sản xuất, vừa là người có ảnh hưởng lớn đến thói quen tiêu dùng, vệ sinh gia đình và cộng đồng. Vì vậy, phát huy vai trò của phụ nữ là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh từ cơ sở.

Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Hội LHPN Hà Nội, Hội LHPN xã Thanh Oai đã triển khai nhiều giải pháp, mô hình xanh, sạch như: “Nhà sạch, vườn đẹp, tường rào nở hoa”, “Tuyến đường nở hoa kiểu mẫu”, phân loại rác thải tại hộ gia đình, nói không với túi nilon, sạch đồng ruộng; tổ chức tuyên truyền, tập huấn và hướng dẫn trực tiếp cho hơn 500 hội viên phụ nữ về phân loại, xử lý rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình.

Hội quan tâm hỗ trợ phụ nữ chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng an toàn, xanh và bền vững; hỗ trợ HTX Mây tre nón lá Thu Hương từng bước phát triển sản xuất theo hướng xanh, nâng cao giá trị sản phẩm truyền thống.

Tuy nhiên, theo bà Hồng, thực tế cho thấy việc phát huy tiếng nói của phụ nữ trong các quyết định liên quan đến sản xuất và môi trường vẫn còn một số hạn chế. Đó là phụ nữ tham gia sản xuất nhiều nhưng chưa phải lúc nào cũng có vai trò tương xứng trong quyết định; gánh nặng công việc gia đình làm hạn chế thời gian tham gia thường xuyên các lớp đào tạo về công nghệ, quản trị sản xuất và chuyển đổi xanh; Nguồn lực cho chuyển đổi xanh còn hạn chế; năng lực quản trị và tiếp cận các tiêu chuẩn, chứng nhận còn chưa đồng đều.

Bà Hồng mong muốn sẽ có thêm nguồn lực hỗ trợ phụ nữ chuyển đổi xanh; nâng cao tiếng nói và vai trò của phụ nữ trong quản trị làng nghề; Tạo điều kiện để phụ nữ tham gia bàn bạc, đóng góp ý kiến và các quyết định liên quan đến sản xuất, môi trường và đời sống cộng đồng.

Theo bà Hồng, phụ nữ không chỉ là đối tượng được tuyên truyền mà cần được xác định là chủ thể của quá trình chuyển đổi xanh. Khi phụ nữ có kiến thức, nguồn lực, cơ hội tham gia và tiếng nói trong quyết định, những thay đổi tích cực sẽ được lan tỏa từ mỗi gia đình, cơ sở sản xuất đến cộng đồng.